Marktplaats voor Muziek
Gebouw & omgeving
De Noorderkerk Toen in het begin van de 17e eeuw werd begonnen met de bouw van de Amsterdamse grachtengordel ontstond het plan voor een grote protestantse kerk tussen de Prinsen- en Keizersgracht, de latere Westerkerk. Een mooi plan, maar de bewoners van de nieuwe stadswijk bij de Haarlemmer Poort, later de Jordaan genoemd, vonden de afstand naar die kerk te groot. Zij verzochten de vroedschap een kleinere kerk of kapel te bouwen op de Princenmarckt, zoals de Noordermarkt toen nog heette.
Zo werd op 15 juni 1620 de eerste steen gelegd voor de Noorderkerk en al in 1623, nog vóór de Westerkerk, was het gebouw klaar, naar een oorspronkelijk ontwerp van stadsarchitect Hendrick de Keyser, die overigens al in 1621 stierf. De kerk is gebouwd in de vorm van een Grieks kruis in combinatie met een achthoek en is een van de oudste voorbeelden van de protestantse kerkbouw in Nederland.
De zoon van Hendrick de Keyser, de beeldhouwer Pieter de Keyser, heeft de ornamentale onderdelen berzorgd. Verder hebben vooral de stadstimmerman Hendrick Jacobsz. Staets en Cornelis Danckerts in belangrijke mate aan de bouw van de Noorderkerk meegewerkt. Er hoorde aanvankelijk een kerkhof bij, maar dat werd al in 1655 ontruimd. Op het ruime plein vóór de kerk werd al in 1623 markt gehouden en dat is tot op de huidige dag het geval.
De Noorderkerk heeft maar een bescheiden torentje op zijn houten kap. De echte toren van de Jordaan is natuurlijk die van de Westerkerk, even verderop gelegen aan de oostzijde van de Prinsengracht. Die oude, grijze Wester wordt in tal van Jordaanliederen bezongen, maar de Westerkerk zelf is altijd bedoeld geweest voor de bewoners van het sjieke deel van Amsterdam, de grachtengordel en ‘de Noorder’ is als kerkgebouw onverbrekelijk met de Jordaan verbonden. De Noorderkerk maakt deel uit van de Protestantse Noorderkerkgemeente en wordt nog intensief gebruikt als kerk.
Met de muziekprogrammering van de Stichting Noorderkerkconcerten is een nieuwe periode van culturele activiteiten in de Noorderkerk aangebroken. Iedere zaterdag is het gebouw opengesteld van 11.00 tot 13.00 uur om te bezichtigen en om 14.00 uur begint het inmiddels bekende uurtje muziek. Na afloop, omstreeks 15.00 uur, is er gratis koffie en thee en gelegenheid om wat na te praten of de musici te ontmoeten.
Voor meer informatie over de Hervormde Noorderkerkgemeente zie: www.noorderkerk.org
Orgel
Pas halverwege de 19e eeuw werd de vraag naar een orgel sterker, in een periode waarin ook andere kerkgebouwen, zoals o.a. de Oosterkerk, een orgel kregen. In 1849 werd het orgel van de Noorderkerk gebouwd door Hermann Knipscheer. De blinde organist van de Oude Kerk, Jan Hendrick Christoffel te Broecke, bespeelde als eerste het orgel. De orgelmakers Knipscheer hadden al vele generaties lang orgels gebouwd in Noord- en Zuid Holland, Zeeland, Utrecht en Gelderland. Het Knipscheer-orgel in de Noorderkerk is het grootste dat door de Knipscheers is gebouwd en was ‘ouderwets’ voor zijn tijd. Een bijzonderheid is dat het centraal is opgesteld, half rond de grote kolom tegenover de kansel, zeer fraai ingepast in het interieur. Het orgel is onlangs geheel gerestaureerd door de firma Flentrop te Zaandam.
Deze beroemde Amsterdamse buurt heeft, ondanks de grote renovatie die deafgelopen decennia heeft plaatsgevonden,weinig van zijn oorspronkelijke karakter verloren. Al wandelend door de nauwe straatjes en langs de schilderachtige grachten is er altijd wel weer iets nieuws te ontdekken: bijzondere historische panden, kleine musea, oude hofjes, ouderwetse en moderne winkeltjes, bruine café’s en restaurants. Net als in de aangrenzende grachtengordel heerst in de Jordaan een cultureel klimaat waarin het initiatief van de Noorderkerkconcerten uitstekend kan gedijen.
www.jordaanweb.nl
|
Over het algemeen speelde het orgel een bescheiden rol in de protestantse eredienst. In het begin van de Reformatie werd orgelspel tijdens de dienst nog als niet passend beschouwd. Toch werd in de Oude Kerk al kort na de Alteratie Sweelinck als organist aangesteld. Een orgel in de Noorderkerk heeft lang op zich laten wachten, langer dan bijvoorbeeld de Westerkerk, waar al in aan het eind van de 17e eeuw een orgel kwam.
Jordaan